Hoe Bob Marley van ‘Get Up, Stand Up’ een hymne van pacifistisch verzet maakte

Reggae ontstond op het einde van de jaren 1960 op het exotische eiland Jamaïca, maar in 1973 kreeg het genre plots een stroomstoot toegediend: toen kwam ‘Get Up, Stand Up’ uit, gezongen door Bob Marley. Het lied werd gebruikt als militante anthem in de strijd tegen racisme, onderdrukking en onrecht. En zo groeide het ook uit tot symbool van de Rastafari en reggaecultuur. Een cultuur die nauw samenhangt met de Jamaicaanse identiteit. Zoals Bob Marley, die de woordvoerder en verpersoonlijking werd van het genre. Heel zijn leven en zijn stond in het teken van de reggaecultuur.

Engagement

Het was na een trip naar Haïti dat de zanger het idee kreeg om een song te schrijven over de armoede waarin de lokale bevolking daar moest zien te overleven. Een situatie die voor Bob Marley heel herkenbaar was, zelf was hij immers ook opgegroeid in zo’n achtergestelde buurt: Trenchtown in Kingston. Met de titel en het refrein “Get Up, Stand Up” roept hij de mensen die in zulke penibele omstandigheden moeten leven letterlijk op om voor zichzelf op te komen. Dat ze die onrechtvaardigheid niet zomaar mogen aanvaarden en moeten vechten voor hun erkenning en rechten.

Door die boodschap kreeg de reggaemuziek ook een meer militante en sociaal geëngageerde stem. Het strijden voor de toepassing van de burgerrechten, voor het recht op spiritualiteit. Maar ook strijden regen onrecht en armoede. Dat werden de ankerpunten van de Rastafari.

Religieuze invloeden

Reggae is altijd nauw verbonden geweest met die zoektocht naar het spirituele en het omarmen van religie. Bob Marley en zijn begeleidingsband The Wailers waren zelf heel gelovig. Het christelijke geloof, de Bijbel en het Oude Testament waren hun leidraad. Net als de Afrikaanse tradities aan het begin van de vorige eeuw. Al die invloeden culmineerden zich in de rastabeweging van de jaren 1960.

Dat had Bob Marley als artiest ook goed begrepen. Hij voegde aan zijn muziek een meer filosofische en spirituele toets toe. In ‘Get Up, Stand Up’ refereert hij aan Jah, het Jamaicaanse woord voor God, en het idee dat elk individu recht heeft op vrijheid en verlossing. Marley verkondigt dat de mensen op aarde niet op het hiernamaals hoefden te wachten om hun volle potentieel te benutten. Ze kunnen het hier en nu doen. Marley leert ons ook niet enkel op God te rekenen om onze problemen op te lossen, maar dat die al hier op aarde bij ons is. We kunnen hier samen het paradijs creëren.

De teksten hekelen duidelijk de kolonisatie van bepaalde Afrikaanse landen door de katholieke kerk. Zijn toewijding aan de Rastafari-beweging werd een centraal thema van zijn artistieke identiteit en beïnvloedde de rest van zijn carrière. Het nummer hielp de Rastafari over de hele wereld populair te maken. Met zijn hitsingle benadrukte Marley het belang van de Afrikaanse geschiedenis en pleitte hij voor de vereniging van volkeren.

Nalatenschap

Door die positieve boodschap is ‘Get Up, Stand Up’ altijd een relevant nummer gebleven en inspireerde het andere grote artiesten tot navolging. In 1998 bijvoorbeeld namen Bruce Springsteen, Youssou N’Dour, Tracy Chapman, Peter Gabriel en Sting een eigenzinnige versie op ten voordele van Amnesty International.

De Butts Band, een groep die gevormd werd door ex-leden van The Doors (John Densmore en Robby Krieger), gebruikte het nummer op het album ‘Hear and Now’ uit 1975. Het Amerikaanse Down By Law maakte er in 1993 een punkversie van. Steve Marriott, van de groep Humble Pie, zong het in 1989 en The Rolling Stones namen de Marley-hit op in hun live set tijdens de A Bigger Bang Tour van 2005 tot 2007.

Bob Marley zelf gebruikte ‘Get Up, Stand Up’ vaak als hoogtepunt in zijn shows en het was op 23 september 1980 ook het laatste nummer dat hij live zong voor hij op 11 mei 1981 overleed. Veel optreden was er in die periode al niet meer bij, want een agressieve huidkanker sloop gaandeweg tot in zijn hersenen. Wat hem steeds zwakker maakte en op 36-jarige leeftijd tot zijn veel te vroege dood leidde.

Lees ook:

• Vier de dag van de hangmat met deze Bob Marley-klassiekers
• Showbizz detective: echtgenote Bob Marley ziet haar leven gered door… dreadlocks