‘Ferris Bueller’s Day Off’: nog steeds vermakelijk of hopeloos gedateerd?

Filmmaker John Hughes was in de jaren 80 de meester van de coming-of-agefilm. Films als ‘Sixteen Candles’ en ‘The Breakfast Club’ zijn nog steeds monumenten in het genre. Maar net die twee films liggen de laatste jaren steeds meer onder vuur omdat somige elementen in een moderne context nog maar moeilijk door de beugel kunnen. De eerste bevat enkele aangebrande opmerkingen over ras en aanrandingen, die overigens ook in de jaren 80 al met kritiek ontvangen werden, maar toen grotendeels onder de mat werden geschoven. De tweede zet meer genuanceerde personages neer, maar wordt in een modern daglicht terecht bekritiseerd voor het versterken van klassieke genderrollen (het alternatieve meisje zou zoveel populairder zijn als ze zich gewoon wat leuker kleedde en wat make-up op deed!) en een gebrek aan veroordeling van toxisch mannelijk gedrag.

Dat brengt ons bij ‘Ferris Bueller’s Day Off’. In die film volgen we het hoofdpersonage uit de titel terwijl hij een dagje ziekte veinst en spijbelt. Zodra hij kan, trekt hij eropuit met zijn vriend Cameron in diens vaders klassieke Ferrari voor een dag vol avontuur. Bovenaan op de lijst: Ferris’ vriendin Sloane van de schoolbanken halen met een smoesje. Hoe houdt dat verhaal vandaag stand?

Theorieën en kritiek

Om te beginnen blijft ‘Ferris Bueller’s Day Off’ voor veel kijkers een ijzersterke komedie vol citeerbare grappen en hier en daar wat bevlogen wijsheden. De film is puur escapisme, want welke schoolgaande tiener droomt er niet van om een hele dag gewoon zijn/haar zin te doen? Het feit dat Ferris de vierde wand doorbreekt door de kijker rechtstreeks aan te spreken en zo medeplichtig te maken in zijn plan, was in de jaren 80 innovatief, en nu nog steeds een verrassende, maar populaire techniek, indien goed toegepast.

Tot op vandaag wordt duchtig gespeculeerd en gediscussieerd over de prent. Zo is er de theorie dat Ferris de hele dag tot in de puntjes plande om Cameron uit zijn schulp te lokken – een theorie die min of meer bevestigd wordt door een weggeknipte scène. Er zijn ook de meer vergezochte theorieën dat Ferris eigenlijk een denkbeeldige vriend is van Cameron en dat Ferris net als in ‘Groundhog Day’ telkens opnieuw dezelfde dag beleeft. Van de pot gerukt of niet, elke nieuwe theorie wakkert de interesse in ‘Ferris Bueller’s Day Off’ weer aan.

Toch klinkt niet uit elke hoek laaiend enthousiasme over de film van Hughes. Zo heeft de prent bijvoorbeeld een manifest gebrek aan diversiteit in de cast. De enige niet-blanke personages zijn de schoolverpleegster, twee garagemedewerkers en twee figuranten. Daarnaast vinden critici dat Sloane, de vriendin van Ferris, te weinig te doen heeft en dat Ferris onterecht als een herkenbare “everyman” of held wordt bestempeld. Zijn gegoede afkomst en gepriviligieerde jeugd zijn klaarhelder, dus waar vlucht hij eigenlijk voor? Bovendien merken criticasters op dat Ferris kan overkomen als een manipulatieve pestkop.

De film staat dus zeker niet vrij van kritieken, maar dat is voor een komedie uit de jaren 80 allesbehalve abnormaal. We durven zelfs meer zeggen: vergeleken met films als ‘Sixteen Candles’ en ‘The Breakfast Club’, of generatiegenoten van andere filmmakers zoals ‘Porky’s’ en ‘Animal House’, is de kritiek op ‘Ferris Bueller’s Day Off’ best mild. Perfect tijdloos is het verhaal dus niet, maar mogen we dat wel verwachten? De film is in elk geval nog niet zo gedateerd dat we er niet meer van kunnen genieten.

Bekijk ‘Ferris Bueller's Day Off’ op vrijdag 14 oktober om 20u35 op VTM 4 of waar je ook bent via Pickx.be of de Pickx-app.