Ontluisterend racisme: films over de zwarte geschiedenis in Amerika

Films | De nieuwste film van Spike Lee, BlacKkKlansman, is een provocerende seventieskomedie met een hallucinante, waargebeurde plot.

Door Pickx

Gepubliceerd op 19.09.18

4min

BlacKkKlansman is gebaseerd op het leven van Ron Stallworth. Deze politieman uit Colorado Springs slaagde er als eerste Afro-Amerikaanse agent in om te infiltreren in de Ku Klux Klan. Detective Stallworth (John David Washington – de zoon van Denzel) en zijn partner Flip Zimmerman (Adam Driver) wisten tot in de hoogste kringen van de KKK binnen te dringen. Hun doel was de plannen van deze geheime, extremistische organisatie om de macht over te nemen in de stad, te dwarsbomen.

Spike Lee vertelt op zijn kenmerkende directe, maar tevens humorvolle wijze dit ongelooflijke verhaal dat je in de meeste geschiedenisboeken niet tegenkomt.

Wij zetten nog enkele films op een rijtje die een ontluisterend beeld schetsen van de zwarte geschiedenis in Amerika. Sommige fictief, sommige gebaseerd op waargebeurde feiten, maar allemaal stemmen ze tot nadenken!

Hidden Figures

Hidden Figures (2016) vertelt het waargebeurde verhaal van een aantal zwarte vrouwen die in de jaren zestig sleutelposities hadden in het ruimteprogramma van de NASA. In tijden van segregatie ging dat uiteraard niet zonder slag of stoot.

De film met Taraji P. Henson, Octavia Spencer en Janelle Monáe kreeg drie Oscarnominaties achter zijn naam, waaronder die voor beste film en beste actrice in een bijrol, voor Octavia Spencer. Hidden Figures zou ook een eigen serie krijgen op National Geographic.

The Birth of a Nation

The Birth of a Nation (2016) is gebaseerd op het verhaal van Nat Turner, een predikant die zich in 1831 opwierp als leider van een slavenopstand in Southampton County, Virginia.

De film is een passieproject van Nate Parker, die zijn acteercarrière er gedurende twee jaar voor on hold zette. Parker schreef mee aan het script voor de film, zorgde voor de financiering, regisseerde de film en nam de hoofdrol voor zijn rekening.

Na het winnen van de jury- en publieksprijs op het befaamde Sundance Film Festival leek de film het te gaan maken op de Oscars, maar na een schandaal flopte het historische drama in de Verenigde Staten.

Het feit dat Parker een fictieve verkrachting gebruikte als plotwending in de film, ontplofte in zijn gezicht toen bleek dat zowel Parker als zijn coscenarist zeventien jaar eerder beschuldigd werden van verkrachting.

Selma

Selma (2014) is een aangrijpend historisch drama van Ava DuVernay met David Oyelowo als Martin Luther King die een Oscarnominatie achter zijn naam kreeg als beste film.

In 1965 vertrok in Selma op initiatief van Martin Luther King een historische betoging, die ging tot in Montgomery, Alabama. Het doel: gelijke rechten eisen voor de zwarte Amerikaanse bevolking. De betoging werd brutaal uit elkaar geslagen door de ordediensten, maar leidde uiteindelijk mee tot de ondertekening van de Voting Rights Act door president Johnson.

12 Years a Slave

Het verhaal van 12 Years a Slave (2014) speelt zich af rond 1841 en geeft een ontluisterend beeld van de slavenhandel. De film vertelt het waargebeurde verhaal van Solomon Northup (Chiwetel Ejiofor), een vrije zwarte man, getrouwd, vader, zakenman, die werd ontvoerd door slavenhandelaars en tot zijn afgrijzen verkocht als slaaf aan een zuiderse plantage-eigenaar. Toch legt hij zich nooit helemaal bij zijn tragische lot neer. Wanneer hij in het twaalfde jaar van zijn slavenbestaan een overtuigde abolitionist ontmoet, is hij vastbesloten om de ketens eindelijk af te schudden.

De film van Steve McQueen was goed voor drie Oscars, waaronder die voor beste film en beste actrice in een bijrol voor Lupita Nyong’o. Andere rollen zijn voor Michael Fassbender en Benedict Cumberbatch.

Django Unchained

Deze film van Quentin Tarantino is uiteraard een categorie apart. Django Unchained speelt zich af twee jaar voor het uitbreken van de Amerikaanse Burgeroorlog. De Duitse premiejager Schultz (Christoph Waltz) heeft net de jacht geopend op de moordlustige Brittle Brothers, die hij alleen kan strikken met de hulp van Django (Jamie Foxx). Django werd ooit onmenselijk gefolterd door het trio, dat ook Django's vrouw, Broomhilda (Kerry Washington) verkrachtte. Belust op wraak prentte hij hun gezichten in zijn geheugen. Tijdens de zoektocht langs de slavenplantages beginnen de mannen elkaar te waarderen. Schultz brengt Django de kneepjes van het moorden en het onderhandelen bij en besluit hem te helpen om Broomhilda te zoeken.

Volgens Tarantino is Django Unchained zijn meest gewelddadige film ooit en dat wil in zijn geval wat zeggen! Shockerend zijn de scènes met Leonardo DiCaprio als de genadeloze plantage-eigenaar Calvin Candie. Ondanks al dat geweld was de film goed voor vijf Oscarnominaties, waaronder die voor beste film. Twee Oscars werden ook effectief binnengehaald: die voor beste originele scenario en beste acteur in een bijrol voor Christoph Waltz.

The Help

The Help (2011) is gebaseerd op het gelijknamige boek van Kathryn Stockett en speelt zich af in het Verenigde Staten van de jaren zestig. Centrale figuur is Skeeter (Emma Stone), die net als haar rijke vriendinnen opgevoed werd door een zwarte huismeid. Wanneer Skeeter als pas afgestudeerde terugkeert naar huis in Mississippi beseft ze hoe mensonterend die situatie is. Als ambitieuze journaliste beslist ze een aantal verhalen van die huishoudsters te bundelen in een boek en hen zo echt een stem te geven. En dat in een periode waar de Ku Klux Klan nog lelijk huis houdt en racisme in de grondwet verankerd zit.

De film van Tate Taylor kreeg vier Oscarnominaties achter zijn naam, waaronder die voor beste film. Octavia Spencer kon haar nominatie voor beste actrice in een bijrol ook verzilveren, in tegenstelling tot Viola Davis en Jessica Chastain.

Amistad

Amistad (1997) van Steven Spielberg vertelt het waargebeurde verhaal van het Spaanse slavenschip La Amistad, waar 53 Afrikaanse slaven zich in 1839 bevrijden. Ze overmeesteren de bemanning en dwingen de stuurman koers te zetten naar Afrika. Wanneer het schip uiteindelijk toch aankomt in Amerika worden de Afrikanen ingerekend door de kustwacht en gevangengezet. Terwijl tal van partijen om het bezit van de slaven ruziën, proberen een voormalige slaaf en een gedreven advocaat intussen de beklaagden vrij te krijgen.

De film was goed voor vier Oscarnominaties waaronder één voor Anthony Hopkins als beste acteur in een bijrol. Andere rollen waren voor Morgan Freeman, Djimon Hounsou en Matthew McConaughey.

Malcolm X

Malcolm X (1992) is een biografische film van Spike Lee over Malcolm X, de legendarische Afro-Amerikaanse leider. Hij werd geboren als Malcolm Little en zijn vader werd vermoord door de Ku Klux Klan. In de gevangenis maakt hij kennis met de leer van de Nation of Islam van Elijah Muhammed, een militante islamitische groep. Malcolm groeit met zijn vurige speeches uit tot de nummer twee van de beweging, maar bekeert zich later tot het soennisme. Uiteindelijk wordt hij in 1964 vermoord door drie leden van de Nation of Islam.

De film leverde Denzel Washington een Oscarnominatie op als beste acteur in een hoofdrol.

Glory

Glory (1989) van Edward Zwick speelt zich af tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog en is gebaseerd op waargebeurde feiten. De film vertelt het verhaal van de idealistische Robert Gould Shaw (Matthew Broderick) die de leiding opneemt van het 54ste infanterieregiment van Massachusetts. Dit regiment bestaat enkel uit zwarten en wordt dan ook vooral ingezet om klusjes op te knappen. Robert vindt dat zwarten evengoed kunnen vechten en rekruteert zijn oude klasgenoot Cabot Forbes (Cary Elwes) om de manschappen op te leiden. Uiteindelijk zal het bataljon een belangrijke rol spelen bij de heroïsche aanval op Fort Wagner in 1890.

Glory kreeg vijf Oscarnominaties achter zijn naam en won er daarvan drie, waaronder die voor Denzel Washington als beste acteur in een bijrol. Ook Morgan Freeman is te zien in de film.

The Color Purple

The Color Purple (1985) van Steven Spielberg is gebaseerd op de gelijknamige roman van Alice Walker, die bekroond werd met de Pullitzer-prijs. Het verhaal speelt zich af in Georgia begin twintigste eeuw en vertelt het verhaal van Celia (Whoopi Goldberg), die jarenlang seksueel misbruikt wordt door haar stiefvader. Wanneer ze uitgehuwelijkt wordt aan de norse weduwnaar 'mister' Albert (Danny Glover) heeft ze zelfs al twee kinderen op de wereld gezet. Hij behandelt haar als slavin en scheidt haar van de enige persoon van wie ze zielsveel houdt, haar zus Nettie (Akosua Busia). Met de komst van de blueszangeres Shug Avery (Margaret Avery), op wie 'mister' een oogje heeft, wordt Celie's leven ingrijpend veranderd.

Meer nog dan een film over racisme is The Color Purple een film over emancipatie, die goed was voor elf Oscarnominaties, maar er daar geen enkele van kon verzilveren. Een van de nominaties was zowaar voor Oprah Winfrey als beste actrice in een bijrol.